logo

Mali Suçlar ve Yargının Konuya Bakışı

Mali Suçlar ve Yargının Konuya Bakışı

Vergi Kanunları ve Türk Ceza Kanunu Çerçevesinde Mali Suçlar ve Yargının Konuya Bakışı

Dünyada ve Türkiye'de mali suç terimi yerine zaman zaman ekonomik suç, beyaz yaka suçluluğu, yolsuzluk suçu, kaçakçılık suçu, mesleki suçluluk, ticari suçluluk gibi farklı tanımlar da kullanıldığı görülmektedir. En yalın sözlük tanımına göre mali suç, parasal, mal ile ilgili ve maliyeye ilişkin yasalara aykırı davranış anlamına gelir.

Ancak genel literatürdeki tanımlarda mali suç; şiddet içermeden işlenmek suretiyle kamuda mali bir kayba neden olan tüm suçlar kapsar.

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu çerçevesinde mali suç çerçevesini araştırdığımızda farklı başlıklarla karşılaşmaktayız.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu, Vergi Cezaları başlığı altında mali suçlar aşağıda belirtilen beş başlıkta yer alır.

  1. 1. Vergi Ziyaı
  2. 2. Usulsüzlük
  3. 3. Kaçakçılık Suçları
  4. 4. Vergi Mahremiyetinin İhlali
  5. 5. Mükelleflerin Özel İşlerini Yapan Memurlar

Ülkemizde mali suçlar yaptırım türü açısından mali nitelikli cezalar adli nitelikli cezalar olmak üzere iki şekilde incelenmektedir. Bu da mali suçları mali açıdan ve ceza hukuku açısından olmak üzere ayrı ayrı incelemeyi gerektirmektedir.

Vergi idaresince, vergisel yükümlülüklerin ifası ile alakalı durumların varlığında, caydırıcılık amacı güderek mevcut vergi kayıp ve kaçağını minimize etmek ve bu gibi davranışların tekrarlanmasını da önleyerek yükümlülerin vergi yasalarına uygun davranmalarını alışkanlık haline getirme amaçlamaktadır.

Cezalandıran makamların niteliğine göre iki başlıkla tasnif edilen mali suçların; adli nitelikli vergi suçlarında, kusurluluk kasta dayanırken, mali nitelikli suçlarda ihmal yeterli görünmektedir.

MALİ NİTELİKLİ SUÇ VE CEZALAR

Vergi Ziyaı: Vergi ziyaı ve cezası, Vergi Usul Kanunu'nun 341. Maddesinde, Vergi ziyaı başlığı altında;

Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder. Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk

ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir. Yukarıdaki fıkralarda yazılı hallerde verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması veyahut haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez. Şeklinde tanımlanmıştır.

Vergi zıyaı cezası ise yine bölümde 344. Maddede "Vergi ziyaı cezası" başlığı altında;

341 inci maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir. Vergi ziyaına 359 uncu maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanır. Vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra verilenler hariç olmak üzere, kanuni süresi geçtikten sonra verilen vergi beyannameleri için bu madde uyarınca kesilecek ceza yüzde elli oranında uygulanır. şeklinde yer verilmiştir.

Usulsüzlük: şekli anlamda bir suç türü olarak görünmekte ise de, mükelleflerin şekle dair kurallara uygun davranmasını sağlamaktaki esas amaç vergi kaybının oluşmasını önlemektir. Bu bakımdan usulsüzlük suçlarının kabulü ve cezalandırılmasında en önemli etken, verginin güven içinde toplanmasını sağlamaktır.

Usule ilişkin hükümlerin yeterli derecede uygulanamaması, sonuçta vergi ziyaı doğurması muhtemel usulsüzlüklerin önlenememesi, ekonominin kayıt dışı birimlerini teşvik ettiği gibi, kayıt içindeki yükümlülerin de kayıt dışına çıkmalarına yol açılmakta, vergi idarelerinin etkin çalışamaması ve aslında kayıt ve belgeye dayanması gereken denetimin etkin yapılamaması suretiyle vergi kayıp ve kaçağının artmasına neden olmaktadır.

Usulsüzlük suçunun tanımı VUK'un 351. maddesinde vergi kanunlarının şekle ve usule müteallik hükümlerine riayet edilmemesi olarak yapılmış, usulsüzlük suçunu oluşturan fiiller ile verilecek cezalar ise aynı 352. maddede sayılmıştır. Usulsüzlük suçunda vergi kaybı aranmamakta, sadece vergi kanunlarının şekle ve usule ilişkin hükümlerine uyulmaması yeterli olmaktadır.

Usulsüzlük fiili ve cezası, Vergi Usul Kanunu'nun 351. Maddesinde "Usulsüzlüğün Tarifi" başlığı altında; "Usulsüzlük vergi kanunlarının şekle ve usule mütaallik hükümlerine riayet edilmemesidir." şeklinde tanımlanmıştır.

Usulsüzlük dereceleri ve cezaları ise; 352. Maddede "Usulsüzlük dereceleri ve cezaları" açıklanmıştır.

Av. Ali YENİAY



Bu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler Yeniay Hukuk Bürosu'na aittir. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu yer alan hukuki ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan cezai yaptırımlara tabi olurlar.

İletişim Bilgileri


  • 0224 452 31 31
  • 0544 452 31 31
  • ali@yeniayhukuk.com
  • İhsaniye Mah. Can Sok. No:2/1 K.3 D.12 (Yeni Emniyet Binası Karşısı) Nilüfer/BURSA

  • Copyright © 2021 YENİAY HUKUK Tüm Haklar Saklıdır.